Onberispelijk drinkwater

Onberispelijk drinkwater leveren is al sinds jaar en dag onze kernopdracht. In 2025 werd opnieuw duidelijk hoe urgent die opdracht is door de veranderende omstandigheden waarin we werken. Klimaatverandering, verzilting en een groeiende vraag vergroten de druk op onze bronnen en infrastructuur, terwijl de verwachtingen van klanten en omgeving blijven stijgen. Daarom investeren we in moderne zuiveringstechnieken, data-gedreven sturing en een robuust netwerk dat bestand is tegen de uitdagingen van vandaag en morgen. Ook versterken we onze bronnen om de kwaliteit van elke druppel te blijven waarborgen. In dit hoofdstuk laten we zien hoe we onze missie voor onze klanten waarmaakten.

We werken aan oplossingen die passen bij een schaarser wordende omgeving en bij nieuwe eisen voor natuur en leefomgeving. Zo bouwen we aan een veerkrachtige drinkwatervoorziening die onze regio gezond en toekomstbestendig houdt.

Schone en voldoende bronnen

Voor een betrouwbare drinkwatervoorziening blijven we afhankelijk van de kwaliteit en beschikbaarheid van onze bronnen. In 2025 staat de Lek, onze belangrijkste bron, onder toenemende druk. Langdurige droogteperioden zorgen voor lagere waterstanden en vergroten de kans op verzilting, terwijl vervuiling door onder meer PFAS, medicijnresten en industriële lozingen de waterkwaliteit verder onder spanning zet. Tegelijk groeit de drinkwatervraag structureel door bevolkingsgroei, economische activiteit en een veranderend klimaat.

De huidige vraag kunnen we opvangen, maar zonder tijdige uitbreiding van onze capaciteit bereiken we rond 2030 de grenzen van wat onze winningen en infrastructuur aankunnen. Daarom onderzoeken we nieuwe locaties en versterken we bestaande bronnen.

Daarnaast zien we dat de kwaliteit van bronnen in meerdere regio’s achteruitgaat. Klimaatverandering en (nieuwe) verontreinigingen spelen hierbij een steeds grotere rol. We blijven inzetten op zo schoon mogelijke bronnen: wat niet in het water terechtkomt, hoeven we ook niet te zuiveren. Dat blijft de meest duurzame en toekomstbestendige basis voor onberispelijk drinkwater.

Actieplan Drinkwaterbeschikbaarheid

Samen met de provincies Zuid-Holland en Utrecht hebben we belangrijke stappen gezet om de beschikbaarheid van drinkwaterbronnen voor de periode na 2030 zeker te stellen. Het Regionaal Actieplan Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen is verder uitgewerkt, met duidelijke afspraken over de uitbreiding van bestaande winningen en de ontwikkeling van nieuwe bronnen.

In Utrecht werken we aan de uitbreiding van de winning in Vianen. De provincie heeft in 2025 de Utrechtse Drinkwaterraad opgericht, waarin drinkwaterbedrijven, waterschappen, gemeenten en Rijkswaterstaat samenwerken om knelpunten in de uitvoering sneller op te lossen. Deze raad helpt bij het prioriteren van maatregelen en het versnellen van besluitvorming.

In Zuid-Holland wordt parallel onderzoek gedaan naar een nieuwe drinkwaterwinning in de Alblasserwaard en/of Krimpenerwaard. Binnen de aangewezen gebieden door de provincie zijn zes locaties aangewezen voor nader onderzoek. Dit onderzoek geeft inzicht in de effecten van een nieuwe drinkwaterwinning op de omgeving. Dit proces doorlopen we in nauwe samenwerking met betrokkenen, zoals gemeenten, waterschappen en belangenorganisaties en legt een belangrijke basis voor het veiligstellen van onze toekomstige drinkwaterbeschikbaarheid.

Jaarlijks monitort het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de uitvoering van het Actieplan Beschikbaarheid Drinkwaterbronnen.

Nieuwe winning in Alblasserwaard en/of Krimpenerwaard

Oasen zoekt in de Alblasserwaard en Krimpenerwaard een locatie voor een nieuwe waterwinning. Een belangrijk onderdeel van dit onderzoek is de milieueffectrapportage (MER). In de MER wordt onderzocht welke gevolgen een nieuwe winning kan hebben voor de natuur, landbouw en omgeving. Het MER-proces bestaat uit twee fasen.  
 
In fase 1 zijn zes mogelijke locaties onderzocht en met elkaar vergeleken. Doel van deze fase is om te komen tot één voorkeurslocatie.  

In september 2025 werd de eerste MER‑rapportage opgeleverd. De resultaten zijn gebruikt voor gesprekken met overheden, grondeigenaren en omwonenden. 

In oktober 2025 organiseerde Oasen meerdere inloopbijeenkomsten om het onderzoek en de mogelijke effecten uit te leggen. Tegelijkertijd vroegen we om een tussentijds advies van de Commissie voor de milieueffectrapportage. De Commissie bracht dit advies uit in november 2025. Zij concludeerde dat het MER waardevolle informatie bevat voor het kiezen van een voorkeurslocatie en gaf aanbevelingen voor aanvullend onderzoek.

In 2026 stelt Oasen een voorkeursalternatief vast. Daarna start fase 2 van het MER‑proces. In deze fase doen we verder onderzoek en werken we de gekozen locatie verder uit, zodat de provincie Zuid-Holland een besluit kan nemen over de vergunning.

Renoveren van ons winveld Rodenhuis

In Bergambacht ligt een van de winvelden van Oasen, waar oevergrondwater uit de Lek wordt opgepompt en op zuiveringsstation Rodenhuis gezuiverd tot drinkwater voor de regio Gouda. Om ook in de toekomst genoeg drinkwater te kunnen leveren, vervangen we op deze locatie vijftien oude winputten. Deze komen ongeveer vijftig meter noordelijker te liggen in een nieuwe rij.

In 2025 zijn de voorbereidingen gestart. We werkten aan plannen, vergunningen en aanbestedingen. De uitvoering begon in november. Begin 2026 waren de eerste bruggen gereed. Vooruitkijkend naar 2026, leggen we onderhoudswegen aan en bouwen drie overkluizingen om leidingen en kabels te beschermen. Het deelproject voor de aanleg van leidingen is in december gegund.

In 2025 hebben we ook vorderingen gemaakt met de aanbesteding voor de elektrotechnische werkzaamheden. Halverwege 2026 begint de uitvoering van deze werkzaamheden. De totale renovatie duurt tot eind 2027. Daarna is het vernieuwde winveld volledig in gebruik.

Ontwikkeling winveld Vianen

Voor de toekomst van de drinkwaterwinning in Vianen werden belangrijke stappen gezet. Het oorspronkelijke plan was om het winveld aan het Hofplein te verplaatsen naar Batestein en daar de capaciteit te vergroten van 0,8 naar 2,4 miljoen m³ per jaar. Na overweging met betrokken partijen bleek deze uitbreiding in die omvang op Batestein niet haalbaar en is er besloten om andere opties verder te verkennen.

Daarom is in 2025 besloten om naast Batestein ook het winveld Panoven te ontwikkelen. Voor Panoven is al een vergunning beschikbaar. De verwachting is dat de toekomstige winning wordt verdeeld in ongeveer 0,8 miljoen m³ per jaar voor Panoven en 1,8 tot 2 miljoen m³ per jaar voor Batestein. Voor de benodigde vergunningen zijn in 2025 de voorbereidingen gestart en is de aanbesteding voor de onderzoeken uitgezet.

In 2026 starten deze onderzoeken daadwerkelijk. Ook gaan we in gesprek met de omgeving over de ruimtelijke inpassing van de nieuwe winningen. Naar verwachting wordt deze fase eind 2026 afgerond. Daarna kan het formele vergunningentraject beginnen.

Ongewenste stoffen in drinkwaterbronnen

De aanwezigheid van ongewenste stoffen blijft een belangrijk onderwerp voor de drinkwatersector. Uit landelijke rapporten uit 2025, waaronder van het RIVM, bleek weer dat de kwaliteit van drinkwaterbronnen onder druk staat, vooral door resten van bestrijdingsmiddelen, industriële stoffen en PFAS. Tegelijkertijd liet onderzoek zien dat het Nederlandse water langzaam schoner wordt, maar dat de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) nog steeds ver weg zijn. De overheid kondigde daarom in juli 2025 extra maatregelen aan, zoals het sneller opsporen van vervuilingsbronnen en het actualiseren van regels voor gewasbeschermingsmiddelen.

Afgelopen jaar waren er ook juridische procedures die direct te maken hadden met ongewenste stoffen. Samen met andere drinkwaterbedrijven voerde Oasen bezwaar- en beroepsprocedures tegen vergunningen waarbij lozingen van PFAS en andere chemische stoffen mogelijk waren. Daarnaast waren er procedures rond industriële lozingen in het Rijn-Maasgebied en rond de toelating van gewasbeschermingsmiddelen, omdat deze stoffen steeds vaker in bronnen worden aangetroffen. Met deze stappen willen we bereiken dat lozingen verder worden beperkt en dat vergunningen betere bescherming bieden voor drinkwaterbronnen.

Vergunningstrajecten Chemours benadrukken noodzaak tot PFASverbod

In 2025 reageerden Oasen en Evides op een vergunningsaanvraag van Chemours voor het formaliseren van lozingen van nieuw aangetroffen stoffen zoals DFA, PFPrA en TFPrA. Deze aanvraag bleek onvolledig, omdat essentiële gegevens over toxiciteit, emissieroutes en alternatieve technieken ontbraken. Hierdoor konden de risico’s voor drinkwaterbronnen niet worden beoordeeld en spraken wij aanzienlijke twijfels uit over de aangeleverde onderbouwing.

Daarnaast diende Chemours in dezelfde periode een tweede, afzonderlijke vergunningsaanvraag in, gericht op het verruimen van PFAS-emissies en het toevoegen van tientallen nieuwe PFAS-varianten aan de vergunning. Ook deze aanvraag werd door de toezichthouders als ontoereikend beoordeeld vanwege ontbrekende risico-informatie, onduidelijke meetcondities en onvoldoende onderbouwing van hogere emissiegrenzen. Parallel hieraan liep het door Oasen en Evides ingestelde beroep tegen de revisievergunning die de provincie Zuid-Holland in 2022 aan Chemours verleende. In dit traject oordeelde de rechter begin 2025 dat diverse voorschriften moesten worden aangepast en verplichtte Chemours aanvullende informatie over PFAS-meettechnieken te leveren.

De drinkwatersector vindt dat PFAS in het geheel niet thuishoren in het milieu of in bronnen voor drinkwaterproductie. Daarom pleiten wij voor een snel en volledig Europees totaalverbod op PFAS, inclusief PFAS in bestrijdingsmiddelen. Vooruitlopend op dat verbod is een strenge nationale aanpak noodzakelijk: emissies minimaliseren, scherp zicht houden op vergunningverlening en de handhaving versterken. Hoe minder PFAS in de bron terechtkomt, hoe minder verwijdering nodig is. Dat is essentieel om drinkwater duurzaam veilig en betaalbaar te houden.

Monitoring waterkwaliteit, bescherming bronnen

In 2025 heeft Oasen belangrijke stappen gezet om ongewenste stoffen in drinkwater beter te beheersen. We startten met een onderzoeksproject naar het voorkomen van microplastics en stelden een prognose op om PFAS in onze bronnen te voorkomen. Daarnaast zijn onze zuiveringen verder geoptimaliseerd, onder meer door het frequenter vervangen van actief koolfilters om ongewenste stoffen effectiever te verwijderen.

Er komen steeds meer stoffen in het milieu terecht en onze meetmethodes worden steeds gevoeliger. Daardoor zien we meer stoffen in onze bronnen. In 2025 voerden we ruim 47.000 analyses uit op oppervlaktewater, grondwater en drinkwater. Voor de continuïteit van onze bedrijfsvoering werden er ruim 28.400 analyses uitgevoerd voor monitoring. Zo bewaken we de kwaliteit en kunnen we tijdig ingrijpen bij afwijkingen of trends. We constateerden nul overschrijdingen in uitgaand rein water van de acuut gezondheidskundige parameters van het uitgevoerde wettelijke meetprogramma. We constateerden vier overschrijdingen (exclusief de herhalingsmonsters) in het distributienet van de acuut gezondheidskundige parameters van het uitgevoerde wettelijke meetprogramma. Wanneer dit gebeurt, nemen we altijd passende maatregelen zoals het geven van een (preventief) kookadvies of het schoonspoelen van de leiding.

Naast monitoring zetten we ons actief in voor bronbescherming. Oasen heeft in 2025 bijgedragen aan nieuwe gebiedsdossiers van de provincies Zuid-Holland en Utrecht en aan het rivierdossier Rijndelta van Rijkswaterstaat. We droegen bij aan kwaliteitsborging door informatie aan te leveren over de winningen en knelpunten aan te dragen. Deze vormen de basis voor uitvoeringsprogramma’s die in 2026 worden opgesteld. Ook pleiten we in VEWIN- en RIWA-verband voor strengere regelgeving. In 2026 blijven we de waterkwaliteit nauwgezet volgen en zetten we nieuwe inzichten en meetmethodes in om onze bronnen duurzaam te beschermen.

Verlenging samenwerking Vitens waterexpertisecentrum

In maart 2025 heeft Oasen de samenwerking met het Vitens Waterexpertisecentrum verlengd voor de komende acht jaar. Voorafgaand aan de ondertekening vond een zorgvuldige aanbestedingsprocedure plaats van zes maanden, waaraan collega’s van de teams Inkoop en Technologie intensief hebben meegewerkt.

Dit centrum is naast een expertisecentrum ook een gecertificeerd laboratorium dat in opdracht van Oasen de kwaliteit van drink- en grondwater controleert in ons voorzieningsgebied, van bron tot tap. Acht monsternemers voeren metingen uit volgens het wettelijke analyseprogramma, en nemen ook monsters voor kleinschalig onderzoek, lopende projecten, na werkzaamheden en bij waterkwaliteitsklachten.

In het laboratorium worden deze monsters geanalyseerd en gerapporteerd. Daarnaast ondersteunt het centrum ons bij onderhoud en het kalibreren van continumeters en adviseert het over waterkwaliteit en analysetechnieken. Zo kunnen we de komende acht jaar de succesvolle samenwerking voortzetten en met elkaar de waterkwaliteit blijven monitoren en borgen.